Yapay zeka teşebbüsü Anthropic’in 2024 başında başlattığı ve kamuoyundan bâtın tutmaya çalıştığı kapsamlı proje, bir telif hakkı davası kapsamında kamuoyuna açılan evraklarla gün yüzüne çıktı.
Şirketin iç yazışmalarında “Project Panama” diye isimlendirilen plan, dünya üzerindeki kitapların büyük kısmını fizikî olarak taramayı hedefliyordu.
Geçen hafta mahkeme kayıtlarının kapalılıktan çıkarılmasıyla ortaya çıkan bir iç planlama dokümanında şu söz yer aldı: “Project Panama, dünyadaki tüm kitapları yıkıcı biçimde tarama gayretimizdir. Bu proje üzerinde çalıştığımızın bilinmesini istemiyoruz.”
MİLYONLARCA DOLAR HARCANDI
Washington Post’un yayınladığı mahkeme dokümanlarına nazaran Anthropic, yaklaşık bir yıl içinde milyonlarca dolar harcayarak milyonlarca kitabı satın aldı, kitapların ciltlerini kesti ve sayfalarını tarayarak Claude lisan modellerini eğitmek için kullandı.
Daha evvel kamuoyuna yansımayan Project Panama’ya ait detaylar, kitap müelliflerinin Anthropic’e açtığı telif hakkı davasında yer alan 4 bin sayfalık evrakta ortaya çıktı. Yatırımcılar tarafından 183 milyar dolar kıymet biçilen şirket, ağustos ayında davayı 1,5 milyar dolar ödeyerek uzlaşmayla sonuçlandırmıştı. Lakin geçen hafta bir federal yargıcın evrakları kapalılıktan çıkarması, Anthropic’in kitaplara yönelik agresif bilgi toplama gayretini detaylarıyla ortaya koydu.
Bu dokümanlar, Meta, Google ve OpenAI üzere öbür büyük teknoloji şirketlerine açılan emsal davalardaki kayıtlarla birlikte, yapay zeka şirketlerinin yazılımlarını “eğitmek” için devasa data yığınlarını elde etmek uğruna ne kadar ileri gittiklerini gösteriyor.
“KİTAPLAR ALTIN MADENİYDİ”
Mahkeme kayıtlarına nazaran kitaplar, yapay zeka şirketleri için kritik bir kaynak olarak değerlendiriliyordu. Ocak 2023 tarihli bir dokümanda Anthropic’in kurucu ortaklarından biri, kitaplarla eğitilen modellerin “düşük kaliteli internet dili”ni taklit etmek yerine “iyi yazmayı öğrenebileceğini” savundu.
Meta içinden 2024’te gönderilen bir e-postada ise dijital kitap arşivlerine erişim, rakip yapay zeka şirketleriyle rekabet edebilmek için “hayati” olarak nitelendirilmişti.
Ancak dokümanlar, şirketlerin yayıncılardan ve müelliflerden direkt müsaade almayı pratik bulmadığını gösteriyor. Davalara nazaran Anthropic, Meta ve başkaları, kitapları muharrirlerin bilgisi olmadan toplu halde elde etmenin yollarını aradı; buna korsan kopyaların indirilmesi de dahil.
Meta çalışanlarının, milyonlarca kitabın müsaadesiz indirilmesinin telif hakkı ihlali olabileceğine dair çalışanları tekraren uyardığı da dokümanlarda yer aldı. Aralık 2023 tarihli bir e-postada, bu uygulamanın “MZ’ye yapılan bir eskalasyonun ardından” onaylandığı belirtildi. “MZ”nin Meta CEO’su Mark Zuckerberg’e atıf olduğu düşünülüyor.
LIBGEN İNDİRMELERİ
Yeni açıklanan bir mahkeme evrakına nazaran Anthropic kurucu ortağı Ben Mann, Haziran 2021’de LibGen isimli korsan kütüphaneden 11 gün boyunca kurgu ve kurgu dışı kitaplar indirdi. Evraklara giren ekran imajlarında Mann’ın belge paylaşım yazılımı kullandığı görülüyor.
Anthropic ise mahkemeye sunduğu savunmada, LibGen bilgilerinin gelir getiren ticari modellerin eğitiminde kullanılmadığını belirtti.
MAHKEMELER NE DİYOR?
Google, Microsoft ve OpenAI da emsal telif hakkı davalarıyla karşı karşıya. Davaların birçok sürerken, iki erken kararda yargıçlar, kitapların yapay zeka eğitimi için kullanılmasının kimi durumlarda telif hukukundaki “adil kullanım” kapsamında yasal olabileceğine hükmetti.
Haziran ayında Yargıç William Alsup, Anthropic’in kitapları “dönüştürücü” biçimde kullandığını belirterek, süreci öğretmenlerin öğrencilere yazı öğretmesine benzetti. Birebir periyotta Meta davasına bakan Yargıç Vince Chhabria, muharrirlerin Meta’nın yapay zeka modellerinin kitap satışlarına ziyan verdiğini kanıtlayamadığına hükmetmişti.
Ancak şirketler, kitapları nasıl edindikleri tartışması nedeniyle yeniden de suçlamalarla karşı karşıya kalabiliyor. Anthropic’in milyonlarca korsan kitabı fiyatsız indirerek saklamasının telif ihlali oluşturabileceğine karar verildi.
Bu nedenle yargıç, Anthropic’in LibGen üzere gölge kütüphanelerden indirdiği kitaplar için müelliflerin toplu dava açmasına müsaade verdi. Şirket ise cürmü kabul etmeksizin 1,5 milyar dolar ödeme yapmayı kabul etti. Muharrirler, kitap başına yaklaşık 3 bin dolar talep edebilecek.
O KADAR KİTABI NASIL ALDILAR?
Belgelere nazaran şirket, kitapları kütüphanelerden yahut ikinci el kitapçılardan temin etmeyi kıymetlendirdi. Evraklarda New York’taki ünlü Strand Kitabevi’nin de seçenekler ortasında olduğu görülüyor, lakin Strand kitap satışı yapılmadığını açıkladı.
Anthropic sonunda milyonlarca kitabı, çoklukla on binlerce kitaplık partiler hâlinde satın aldı. Tarama sürecinde kitapların hidrolik makinelerle kesildiği, sayfaların yüksek süratli tarayıcılarla dijitalleştirildiği ve akabinde kitapların geri dönüşüme gönderildiği belirtiliyor.
Kaynak: NTV
