Gökbilimciler, Dünya yörüngesinin ne kadar tehlikeli bir hale geldiğini somutlaştırmak için “CRASH Clock” (Çarpışma Saati) isimli yeni bir metrik geliştirdi.
Sonuçlar ürkütücü: Şayet bugün tüm uyduların denetimi kaybedilirse, birinci büyük çarpışmanın yaşanması 3 günden kısa sürecek.
Hesaplamalara nazaran 2018 yılında, yörüngedeki uyduların denetimi kaybedilseydi birinci çarpışmanın gerçekleşmesi tahminen 128 gün sürecekti. Lakin ortadan geçen 8 yılda SpaceX’in Starlink üzere “mega-takımyıldızı” projeleriyle yörünge adeta dolup taştı.
2018 Sonunda alçak Dünya yörüngesinde yaklaşık 2 bin faal uydu vardı. Mayıs 2025’te bu sayı yüzde 485 artışla 11 bin 700’ün üzerine çıktı.
CRASH CLOCK TAM OLARAK NEDİR?
Tıpkı nükleer savaş riskini ölçen “Kıyamet Saati” (Doomsday Clock) üzere, CRASH Clock da yörünge sıhhatini ölçüyor.
Araştırmanın muharrirlerinden Aaron Boley, bu saatin “hata lüksümüzün ne kadar azaldığını gösteren çevresel bir gösterge” olduğunu belirtiyor.
Eğer uydular teknik bir arıza, siber hücum yahut şiddetli bir güneş fırtınası nedeniyle devre dışı kalırsa, operatörlerin müdahale etmek için artık yalnızca birkaç günü var.
EN BÜYÜK TEHDİT
Araştırmanın başyazarı Sarah Thiele, Livescience’a yaptığı açıklamada, bu senaryonun gerçekleşme ihtimalinin en yüksek olduğu durumun şiddetli güneş fırtınaları olduğunu vurguluyor.
Güneşten gelen ağır radyasyon, uydu sistemlerini süreksiz olarak felç edebilir. Bu durumda uyduların nerede olduğunu kestirmek imkansız hale gelebilir ve “körlemesine” gerçekleşen çarpışmalar kaçınılmaz olabilir.
“KESSLER SENDROMU” TEHDİDİ
Bilim insanlarını asıl korkutan ise Kessler Sendromu. Bu teoriye nazaran, yörüngedeki bir çarpışma o kadar çok enkaz yaratır ki, bu enkazlar öbür uydulara çarparak zincirleme bir tepki başlatabilir. Bu süreç bir sefer başladığında geri döndürülemez. Alçak Dünya yörüngesi büsbütün kullanılmaz hale gelebilir. İnternet, GPS ve hava durumu kestirim sistemleri çökebilir.
2025 yılında gerçekleşen 324 fırlatma ile yeni bir rekor kırıldı. Yörüngedeki ticarileşme ve ağırlaşma devam ettikçe CRASH Clock’un mühleti daha da kısalacak.
Uzmanlar, Kessler Sendromu’nun eşiğinin tam olarak nerede olduğunu bilmeseler de, “şu an geri döndürülemez bir çarpışma silsilesinin erken evrelerinde olabileceğimiz” konusunda uyarıyor.
Kaynak: NTV
